Öşür, tarım ürünlerinden verilen zekât demektir.
Öşür Kelimesinin Anlamı Nedir?
Öşür kelimesi Arapça “uşr” kökünden gelir ve kelime anlamı olarak 1/10, yani onda bir demektir. Türkçede “öşür” şeklinde kullanılan bu kelime, özellikle dinî ve tarihî metinlerde tarım ürünleri üzerinden verilen payı ifade eder.
Dinî kullanımda öşür, tarladan, bahçeden veya zirai üretimden elde edilen mahsulün zekâtı olarak açıklanır. Bu nedenle öşür, genel zekât kavramının tarım ürünleriyle ilgili özel bir türü olarak değerlendirilir.
Öşür: Toprak ürünlerinden verilen zekât.
Sözlük Anlamı: Onda bir.
Arapça Aslı: Uşr.
Kullanım Alanı: İslam fıkhı, zekât, tarım ürünleri, tarihî vergi sistemi.
Temel Oran: Doğal sulamada 1/10, masraflı sulamada 1/20.
Dikkat Edilmesi Gereken Nokta: Uygulama ayrıntıları mezhebe, ürüne ve şartlara göre değişebilir.
Öşür Kimler İçin Kullanılır?
Öşür, özellikle tarım ürünü elde eden kişilerle ilgili bir kavramdır. Buğday, arpa, mısır, üzüm, zeytin, meyve, sebze ve benzeri zirai ürünler bağlamında gündeme gelir.
Bir kişi tarlasından veya bahçesinden ürün elde ettiğinde, dinî yükümlülük açısından bu ürünün zekâtı “öşür” başlığı altında değerlendirilir. Ancak hangi ürünlerden, hangi şartlarda ve hangi oranla öşür verileceği konusunda fıkhî ayrıntılar bulunur.
Öşür Nasıl Hesaplanır?
Öşür hesabında temel yaklaşım, ürünün nasıl sulandığına göre değişir.
| Sulama Şekli | Genel Oran |
|---|---|
| Yağmur, nehir, dere veya doğal kaynakla sulanan ürün | 1/10 |
| Emek, masraf, motor, kuyu veya ücretli suyla sulanan ürün | 1/20 |
Diyanet’e bağlı kaynaklarda, yağmur ve nehir gibi doğal yollarla sulanan ürünlerde tam öşür, masrafla sulanan ürünlerde ise yarım öşür oranından söz edilir.
Örnek olarak, doğal yağmurla yetişen bir üründen 1000 kg mahsul elde edilirse genel hesaba göre 100 kg öşür verilir. Masraflı sulama ile yetişen üründe ise aynı miktar için 50 kg öşür hesaplanır.
Öşür Ne Zaman Verilir?
Öşür, tarım ürünleri için genellikle hasat zamanı gündeme gelir. Yani ürün elde edildiğinde, mahsulün zekâtı hesaplanır ve verilmesi gereken pay ayrılır. Diyanet kaynaklarında da öşrün verilme zamanının mahsulün ortaya çıktığı ve hasat edildiği dönem olduğu belirtilir.
Bu yönüyle öşür, para veya ticaret malı zekâtından farklıdır. Tarım ürünlerinde temel ölçü, ürünün elde edilmesidir.
“Öşür ne demek?” sorusunda aranan en kısa cevap tarım ürünlerinden verilen zekât şeklindedir. Kelime hem sözlükte “onda bir” anlamına gelir hem de İslam fıkhında zirai mahsullerden ayrılan zekât payını ifade eder.
Örnek Cümleler
- “Bu yıl elde edilen buğdayın öşrü hesaplandı.”
- “Öşür, tarım ürünleriyle ilgili bir zekât türüdür.”
- “Yağmur suyuyla yetişen ürünlerde öşür oranı farklı değerlendirilir.”
- “Öşür kelimesi sözlükte onda bir anlamına gelir.”
- “Çiftçi, hasat sonrası öşrünü vermek istedi.”
Sıkça sorulan sorular
Öşür Ne Anlama Gelir?
Öşür, sözlükte onda bir; dinî terim olarak ise toprak ürünlerinden verilen zekât anlamına gelir.
Öşür Zekât Mıdır?
Evet. Öşür, zekâtın tarım ürünleriyle ilgili türüdür. Bu nedenle zirai mahsullerden verilen zekât olarak açıklanır.
Öşür Oranı Ne Kadardır?
Genel uygulamada doğal yollarla sulanan ürünlerde 1/10, masrafla sulanan ürünlerde ise 1/20 oranından söz edilir.